dominacja komunizmu w świecie

Dekolonizacja i podział Wietnamu

Powyższe materiały to stopklatki z filmu o sygn.. IPN BU PF 2361/345, IPN BU 2559/19

Kluczową rolę w promowaniu komunistycznych idei w Indochinach Francuskich, do których należał Wietnam, odegrał Nguyen Sinh Cung, znany również jako Nguyen Ai Quoc i Ho Chi Minh. Jego polityczna droga doskonale ilustruje charakterystyczny dla krajów Dalekiego Wschodu splot nacjonalizmu i komunizmu. Przebywając we Francji podczas konferencji pokojowej w Wersalu, wraz z grupą działaczy upomniał się o prawo Wietnamczyków do samostanowienia, postulując zakończenie francuskich rządów w Indochinach. Choć apel pozostał bez odzewu, postać Nguyena stała się znana. W grudniu 1920 r. wietnamski działacz znalazł się wśród założycieli Komunistycznej Partii Francji, a w kolejnych latach, pracując dla Kominternu, przebywał w ZSRR i Chinach. Część autorów oskarża go o wydanie w ręce francuskich służb w Szanghaju pioniera wietnamskiego nacjonalizmu Phan Boi Chau, potencjalnego konkurenta w walce o rząd dusz.

Początki zorganizowanego ruchu komunistycznego w Wietnamie sięgają końca lat 20. ubiegłego wieku. W lutym 1930 r. Ho Chi Minh przewodniczył spotkaniu, którego efektem było połączenie dwóch rywalizujących ugrupowań w Komunistyczną Partię Wietnamu, działającą później jako Indochińska Partia Komunistyczna. W kolejnych latach została ona poważnie osłabiona w wyniku aresztowań, dokonanych przez władze francuskie. Nowy rozdział jej aktywności wiąże się z japońską okupacją w latach 1940-1945. W 1941 Ho Chi Minh przybył do północnego Wietnamu w celu utworzenia Ligi Niepodległości Wietnamu, znanej jako Viet Minh, która z założenia stanowić miała dachową organizację dla ugrupowań walczących o niepodległość. W praktyce służyła narzuceniu całemu ruchowi wietnamskiemu komunistycznej dominacji.

Po klęsce Japonii, we wrześniu 1945 r., Ho Chi Minh proklamował powstanie Demokratycznej Republiki Wietnamu, stając na czele tymczasowego rządu, który początkowo nie kontrolował jednak żadnego terytorium i nie był uznawany przez żadne państwo. Już wcześniej Viet Minh skupił się na eliminacji konkurencyjnych grup. Ofiarami czystek padli też trockiści. Komuniści w walce z grupami nacjonalistów nie wahali się współpracować z francuskimi siłami kolonialnymi. W marcu 1946 r. Ho Chi Minh zawarł z Francuzami porozumienie, na mocy którego Wietnam miał stać się półsuwerennym państwem w tamach Unii Francuskiej. Niepowodzenia dalszych negocjacji skłoniły go do wypowiedzenia Unii wojny w grudniu tego samego roku. Po początkowych niepowodzeniach, dzięki wsparciu ChRL, komuniści odnieśli zwycięstwo w roku 1954. Ocenia się, że w czasie wojny Viet Minh zamordował od 100 do 150 tysięcy cywilów. Z około 20 tysięcy żołnierzy francuskich wziętych do niewoli, uwolnienia w konsekwencji porozumień genewskich w lipcu 1954 r. doczekało zaledwie 9 tysięcy. W efekcie układów Wietnam podzielono wzdłuż siedemnastego równoleżnika, rozdzielającego siły komunistyczne na północy i ich przeciwników na południu. W zagwarantowanym w Genewie okresie trzystu dni swobodnego przepływu ludzi, ponad milion mieszkańców północy przeniosło się na południe – ocenia się, że kolejnym dwu milionom uniemożliwiono opuszczenie kontrolowanej przez komunistów strefy. W przeciwnym kierunku podążyła zdecydowanie mniejsza grupa. Do planowanych wyborów pod międzynarodowym nadzorem, które prowadzić miały do pokojowego zjednoczenia kraju, nie doszło.