dominacja komunizmu w świecie

Odrodzenie opozycji

W czerwcu 1976 r., po ogłoszeniu przez władze wysokich podwyżek cen na podstawowe artykuły żywnościowe, doszło do serii strajków i manifestacji (do największych w Radomiu, Ursusie i Płocku). Ich uczestników poddano brutalnym represjom, jednak w przeciwieństwie do wydarzeń z lat 1956 i 1970 władza nie zdecydowała się strzelać do robotników. W obronie bitych, zwalnianych z pracy i więzionych obywateli powstał opozycyjny Komitet Obrony Robotników(przekształcony później w KSS KOR). Powstawały również inne organizacje

opozycyjne, między innymi Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela (ROPCiO) czy Wolne Związki Zawodowe (WZZ). Opozycja antykomunistyczna w drugiej połowie lat 70., choć była stosunkowo nieliczna, to poprzez swoją działalność (na przykład wydawniczą) miała znaczący wpływ na kształtowanie się świadomości Polaków. To z niej również wywodziło się wielu późniejszych działaczy Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”.

W październiku 1978 r. głową Kościoła rzymskokatolickiego został Polak, arcybiskup krakowski kardynał Karol Wojtyła. Jan Paweł II (takie imię przybrał nowy papież) odbył w czerwcu następnego roku pielgrzymkę do swojej ojczyzny. Słowa wypowiadane przez Jana Pawła II, a także masowy udział społeczeństwa w spotkaniach z nim, miały nieoceniony wpływ na nastroje Polaków negatywnie nastawionych do komunistycznej władzy. Poczuli oni, że w swoim sprzeciwie wobec zastanej rzeczywistości nie są sami.