dominacja komunizmu w świecie

Rewolucja węgierska 1956 r.

Szukając sposobu na poprawienie nastrojów w kraju, WPP doszło do wniosku, że rozwiązaniem jest powrót Nagya do partii. Jednak Węgrzy chcieli większych zmian. 22 października Związek Węgierskich Organizacji Studenckich opublikował swój program. Znalazły się tam żądania wycofania wojsk sowieckich, tajnych wyborów, reorganizacji gospodarki, wolności słowa, usunięcia pomników Stalina, powrotu herbu Kossutha. Wezwano też do poparcia przemian w Polsce, spotykając się pod pomnikiem Józefa Bema w Budapeszcie (bohatera Polski i Węgier).

Na ulicę węgierskiej stolicy następnego dnia wyszły dziesiątki tysięcy ludzi. Część manifestujących ruszyła pod budynek parlamentu i radia, domagając się realizacji wspomnianych wyżej postulatów i władzy dla Nagya. Co ważne, część z demonstrantów posiadała broń odebraną milicjantom i żołnierzom. Nie wiadomo kiedy ani z której strony zaczęto strzelać, pojawili się zabici i ranni. Stutysięczny tłum na Placu Bohaterów zwalił olbrzymi pomnik Stalina. Rozpoczęła się rewolucja węgierska.

Komuniści chcieli zdławić rewolucję jak najszybciej, jeszcze w nocy zdecydowano się prosić wojska sowieckie o interwencję, które wkroczyły do Budapesztu. Nagy został mianowany premierem.

25 października pod parlamentem zebrała się kolejna wielka demonstracja, żądająca odejścia Gerő z funkcji sekretarza. Demonstranci zostali ostrzelani przez członków ÁVH, policji politycznej, tzw. „awoszy”, zginęło prawie 200 osób. Gerő został zastąpiony przez Jánosa Kádára. Nie powstrzymało to jednak rewolucji, która rozlewała się po całym kraju.

Powstawały niezależne gazety, reaktywowano zlikwidowane partie, powstawały też nowe. Trwał strajk generalny oraz walki między powstańcami, a znienawidzonymi awoszami. Zmieniła się także retoryka władz. Przedstawiony jest nowy rząd, w którym znajdują się politycy niekomunistyczni, rozwiązuje się ÁVH, przywrócono tradycyjny herb.

30 października uzgodniono wycofanie oddziałów sowieckich z Budapesztu i planowane wycofanie się z Węgier. Węgierska Partia Pracujących została rozwiązana, a na jej miejsce powołano Węgierską Socjalistyczną Partię Robotniczą. Zapowiedziano koniec systemu jednopartyjnego i obiecano wolne wybory. 1 listopada Węgry wypowiedziały członkostwo w Układzie Warszawskim i ogłosiły neutralność.

Moskwa nie mogła jednak pozwolić na zwycięstwo powstańców. Decyzja o interwencji na Węgrzech została podjęta jeszcze przed wyżej wymienionymi zmianami. Zdecydowano się zdławić rewolucję siłą, cały czas zwodząc przy tym Węgrów, że oddziały sowieckie wycofają się z ich kraju).

4 listopada rano rozpoczął się atak sowieckich wojsk, wspieranych przez broń pancerną i lotnictwo. Do społeczności międzynarodowej zostały wysłane błagalne głosy o pomoc Węgrom. Dysproporcja sił nie pozostawiała złudzeń i 10 listopada powstanie upadło, choć pojedyncze punkty oporu walczyły dłużej. Zginęło około 3 000 osób, rannych zostało 18 000 Węgrów. Zginęło lub zaginęło 722 żołnierzy sowieckich,1540 zostało rannych.

Większość zachodniego świata nie interesowała się krwawo tłumionym powstaniem w Budapeszcie - jego oczy skierowane były na Kanał Sueski i toczący się tam konflikt pomiędzy Egiptem a Wielką Brytanią, Francją i Izraelem.