dominacja komunizmu w świecie

Węgierska Republika Rad

Porażka państw centralnych w czasie I wojny światowej miała nieodwracalne skutki dla dziejów Europy. Jeszcze w trakcie trwania wojny rozpoczął się proces rozpadu monarchii Austro-Węgierskiej, podczas którego wybijały się na niepodległość narody zamieszkujące te imperium. Sytuacja na Węgrzech w październiku 1918 r. sprzyjała nastrojom rewolucyjnym. Rząd był słaby, rozpadało się wojsko i administracja. Następowały kolejne zmiany w rządach i rozpad monarchii Habsburgów. Społeczeństwo, zmęczone wojną, żądało reform i zakończenia walk. 16 listopada 1918 r., zrywając z Austrią, powstała Republika Węgierska. Dzień później do kraju z rosyjskiej niewoli powrócił Béla Kun, przed wojną działacz partii socjaldemokratycznej. Rozpoczął on jednoczenie małych grup skrajnej lewicy i szybko utworzył Węgierską Partię Komunistyczną. 21 marca 1919 r. powstała Węgierska Republika Rad, w której władzę szybko zaczęli przejmować komuniści, eliminując socjaldemokratów. Początkowo rządy WPK cieszyły się dużym poparciem społecznym, jednak komuniści, naśladując wzorce bolszewickie, szybko to poparcie utracili. Represje, upaństwowienie gospodarki, błędna reforma rolna, uderzenie w Kościół, chaos w oświacie, konfiskaty majątku oraz zastraszanie społeczeństwa szybko zniechęciły Węgrów do wspierania komunistów.

Państwa Ententy, obawiając się rozprzestrzeniania wirusa komunizmu na sąsiednie, osłabione wojną kraje, postanowiły działać. Zajęto część Węgier, pozwolono też na wejście do walk wojsk Czechosłowacji i Rumunii, co skończyło się porażką Madziarów. Ostatecznie Węgierska Republika Rad upadła 1 sierpnia 1919 r., a krótkie rządy komunistów kosztowały życie ok. 590 osób. Władzę na Węgrzech wkrótce przejął admirał Miklós Horthy, który sprawował ją do 1944 r. Zaraz po pokonaniu komunistów rozpoczął się okres „białego terroru”, czyli zacieranie śladów po ich krótkich rządach.