dominacja komunizmu w świecie

Walka o władzę

Zgodnie z ustaleniami aliantów, Bułgaria dostała się do strefy wpływów sowieckich. 5 września 1944 r. ZSRS wypowiedziało wojnę Bułgarii. A 9 września w wyniku zamachu stanu władzę przejął Front Ojczyźniany (koalicja lewicowych partii, która dążyła do wypowiedzenia wojny Niemcom i likwidacji monarchii). 16 września wojska sowieckie wkroczyły do Sofii. Nastąpiła zmiana sojuszy i Bułgaria stanęła po stronie aliantów, rozpoczynając działania wojskowe przeciwko armii niemieckiej.

Po przejęciu władzy przez Front Ojczyźniany rozpoczęły się procesy zarówno przeciwników nowotworzonej władzy, jak i kolaborantów proniemieckich. Od grudnia 1944 r. do kwietnia 1945 r. postawiono zarzuty ponad 11 000 osobom (zbrodnie i działalność profaszystowska). Wydano ponad 9 000 wyroków, w tym ponad 2 700 wyroków śmierci i 1 300 dożywotniego więzienia. Między innymi za kolaborację z Niemcami skazano na śmierć regenta Bułgarii, księcia Cyryla (brata Borysa III). Według innych dostępnych danych jesienią 1944 roku miało zostać zamordowanych 20-30 000 osób, większość na podstawie wcześniej przygotowanych list. Uważa się, że była to pewnego rodzaju zemsta za represje po powstaniu wrześniowym z 1923 r.

Pierwsze powojenne wybory, w listopadzie 1945 r., wygrał Front Ojczyźniany, uzyskując 88% poparcia. W jego w skład wchodzili komuniści oraz Koło Polityczne Zweno, Bułgarski Ludowy Związek Chłopski i Bułgarska Robotnicza Partia Socjaldemokratyczna. Jednak alianci zgłosili zastrzeżenia w związku z fałszerstwami i aktami przemocy. Alianci zaproponowali zmiany, korzystne dla opozycji. Większość z nich została odrzucona, zgodzono się jednak na symboliczny udział opozycji w nowo tworzonym rządzie.

8 września 1946 r. odbyła się referendum w sprawie zniesienia monarchii. Ponad 90% Bułgarów zagłosowało przeciwko monarchii. 9-letni car Symeon II wraz z rodziną opuścił swoją ojczyznę.

Ponad miesiąc później, 27 października, odbyły się wybory do Wielkiego Zgromadzenia Narodowego. Zwyciężył znów Front Ojczyźniany, zdobywając 366 mandatów. Opozycja uzyskała ich 99. Premierem został lider Bułgarskiej Partii Komunistycznej, Georgi Dymitrow. Komuniści rozpoczęli kolejny krok w ugruntowaniu swoich wpływów - likwidację antykomunistycznej opozycji.

W 1947 r. ujawniono rzekomy spisek wojskowych, który wykorzystano do likwidacji opozycji. O uczestnictwo w nim oskarżono Nikołę Petkowa, lidera Bułgarskiego Ludowego Związku Chłopskiego. Po sfingowanym procesie, mimo braku dowodów, został on powieszony. W ramach dalszych represji rozwiązano partię chłopów, a kierownictwo partii socjaldemokratycznej „dobrowolnie” zdecydowało się o przyłączeniu do partii komunistycznej. W 1947 r. proklamowano Ludową Republikę Bułgarii oraz uchwalono konstytucję. W 1949 r. rozpoczęto czystkę wewnątrz partii, skazano na śmierć m.in. byłego premiera Trajczo Kostowa. 2 lipca tego samego roku umiera Georgii Dymitrow. Premierem został Wasił Kołarow, jednak rządził ponad pół roku: zmarł w styczniu 1950 roku. Władzę przejął po nim Wyłko Czerwenkow, który pełnił funkcję I sekretarza do 1954 r.

Część Bułgarów jednak nie pogodziła się z przejęciem władzy przez komunistów. Powstała  antykomunistyczna partyzantka: Goriani. Ich nazwa wzięła się stąd, że stacjonowali głównie w górach. Szacuje się, że działało około 600 oddziałów. Przeszli oni do walki po zamachu stanu w 1944 roku i zostali rozbici dopiero w połowie lat 50ych, a pojedyncze oddziały działały do połowy lat 60ych. Większość z nich zginęła w walkach, tych których złapano skazywano na śmierć lub zsyłano do obozów pracy.