dominacja komunizmu w świecie

Bułgarscy komuniści

Bułgaria, 30 lat po wybiciu się na niepodległość od imperium osmańskiego, utworzyła w 1908 r. carat. W latach 1912-1913 w czasie wojen bałkańskich Bułgaria wyszła osłabiona. Stąd w czasie I wojny światowej stanęła po stronie państw centralnych. Na skutek przegranej utraciła część terytorium (m.in. dostęp do morza Egejskiego).

Po wojnie, w 1919 r., władzę przejął Bułgarski Ludowy Związek Chłopski, a premierem został jej lider Aleksandyr Stambolijski. Rozpoczął się okres nazywany „zielonym komunizmem”. BLZCh dążył do samodzielnego rządzenia, rozpisując kolejne wybory w 1920 i 1923 r., które wygrywała. Co ciekawe, partia komunistyczna w tych wyborach zajmowała drugie miejsca. Jednak sytuacja w Bułgarii była coraz bardziej napięta, rosła liczba przeciwników rządu Stambolijskiego. W czerwcu 1923 r. został on obalony na skutek wojskowego zamachu stanu, popartym przez cara Borysa III. Lider BLZCh, Stambolijski, został zamordowany.

Sprzeciwiając się zamachowi stanu, bułgarscy komuniści we wrześniu 1923 roku przeprowadzili tzw. „powstanie wrześniowe”. Aby je stłumić, rząd wprowadził stan wojenny. Mimo, że zryw był krótki, stał się on ważnym symbolem dla ruchu komunistycznego w Bułgarii. Zginęło w jego trakcie 5 000-20 000 osób. Rozpoczął także okres nazywany „białym terrorem”, gdzie na powstańców i polityków komunistycznych spadły represje. Jej finałem była delegalizacja partii komunistycznej w 1924 r.

Mimo delegalizacji komuniści nie zaprzestali działalności w Bułgarii. Ich radykalne skrzydło zorganizowało nieudany napad na cara Borysa III, w którym zginęły dwie osoby z jego otoczenia. Kolejnym planem zamordowania głowy państwa było zabójstwo generała Konstantina Georgiewa. Spiskowcy byli przekonani, że na jego pogrzebie pojawi się car. Przygotowano zamach bombowy w cerkwi św. Niedzieli w Sofii. 16 kwietnia 1925 roku, zaraz po rozpoczęciu uroczystości, wybuchła bomba. Zginęło ponad 200 osób w tym burmistrz Sofii, szef stołecznej policji i 11 generałów. Sam car przeżył, ponieważ spóźnił się na pogrzeb. Jego samochód dopiero dojeżdżał do cerkwi, kiedy nastąpił wybuch.

Bułgaria pozostała monarchią, jednak kierowała się w stronę dyktatury. W maju 1934 r. w wyniku zamachu stanu przejął Związek Wojskowy i Koło Polityczne Zveno.

Podczas II wojny światowej opowiedziała się po stronie Niemiec, zyskując przy tym niewielkie terytoria. 1 marca 1941 r. Bułgaria przystąpiła do „paktu trzech”, czyli państw Osi. Co istotne, nie wzięła udziału w wojnie z ZSRS.