dominacja komunizmu w świecie

Odrodzenie pod wodzą Broz Tity

Struktury KPJ zostały odtworzone w 1938 r. przez Josipa Broz Titę. I to już nie w Moskwie, a w konspiracji na terenie Jugosławii. Do wojny, która dla Jugosławii rozpoczęła się w kwietniu 1941 r., KPJ nie odgrywała w życiu publicznym poważnej roli. Jednak po klęsce armii, ucieczce króla i rządu do Londynu oraz podziale państwa pomiędzy okupantów, komuniści jako jedni z pierwszych rozpoczęli tworzenie oddziałów partyzanckich na terenie Czarnogóry. Warto zaznaczyć, że proces ten rozpoczęto z inicjatywy samego Tito i wbrew oficjalnemu stanowisku Kominternu, realizującego obowiązującą wówczas w ZSRS koncepcję sojuszu niemiecko-sowieckiego. Sytuacja ta zmieniła się 22 czerwca 1941 r. wraz z pierwszymi strzałami operacji Barbarossa – niemieckiej inwazji na ZSRS. Wtedy też rozwój ruchu partyzanckiego zauważalnie przyśpieszył, tak że już w lipcu na niewielkim skrawku wyzwolonego obszaru Jugosławii komuniści proklamowali tzw. Republikę Użicką. Choć przetrwała ona zaledwie do listopada, stała się mitem założycielskim komunistycznego ruchu partyzanckiego w Jugosławii. Stanowiła także dobitny dowód na skuteczność prowadzonej walki, co było niezwykle ważne w kontekście bierności, jaką ochoczo zarzucano innym, niekomunistycznym siłom wyzwoleńczym.