dominacja komunizmu w świecie

Komunistyczna Partia Jugosławii

Powstała w grudniu 1918 r. Jugosławia pod postacią Królestwa Serbów Chorwatów i Słoweńców, podobnie jak większość państw tworzących się na gruzach upadłych po Wielkiej Wojnie imperiów, rychło doczekała się własnej partii komunistycznej. Socjalistyczna Partia Robotnicza Jugosławii (późniejsza Komunistyczna Partia Jugosławii – KPJ) została założona w kwietniu 1919 roku, niemal z miejsca kontestując porządek polityczny nowopowstałego państwa. Działając w ramach podporządkowanego bolszewikom Kominternu, realizowała ona politykę faktycznej destabilizacji i anarchizacji kraju w interesie rewolucji ogólnoświatowej, jaka wkrótce miała ogarnąć całą Europę. W ten sposób należy traktować zorganizowane i inspirowane przez jej działaczy masowe strajki, które wiosną 1920 r. sparaliżowały Jugosławię, co zbiegło się w czasie z podjęciem przez Armię Czerwoną ofensywy na zachód, by przez Polskę rozniecić rewolucję w Niemczech. Fiasko tego zamierzenia i uspokojenie nastrojów rewolucyjnych na Zachodzie, nie sprawiły bynajmniej zmiany kursu jugosłowiańskich komunistów. Ze względu na zacofanie i dotkliwe rozwarstwienie społeczne kraju, populistyczna, socjalna retoryka padała w Jugosławii na niezwykle podatny grunt. Wyrazem tego był bardzo wysoki wynik w wyborach do Zgromadzenia Ustawodawczego, do którego komuniści wprowadzili 58 posłów, stając się trzecią siłą polityczną kraju. Jednakże destrukcyjna działalność, polegająca na pogłębianiu i tak mało stabilnej sytuacji wewnętrznej Jugosławii, w tym kategoryczny sprzeciw wobec monarchii oraz kształtu uchwalonej w 1921 r. konstytucji, doprowadziły najpierw do ograniczenia jej działalności na mocy zarządzenia zakazującego kolportowania komunistycznej propagandy, a później do delegalizacji partii. Jako pretekst posłużyły nieudany zamach na regenta Aleksandra oraz zakończony sukcesem zamach na autora zarządzenia, ministra spraw wewnętrznych Milorada Draśkovićia.