dominacja komunizmu w świecie

Między ZSRR a Wielką Brytanią

Gdy w 1917 r. w Rosji wybuchła rewolucja bolszewicka, Afganistan był silnie uzależniony od Wielkiej Brytanii. Po udanej wojnie o odzyskanie zajętych przez Brytyjczyków afgańskich ziem, król Amanullah Chan w 1921 r. podpisał dwustronne układy z Wielką Brytanią i ZSRR, które przypieczętowały niepodległość kraju.

W celu zrównoważenia wpływów brytyjskich, władca Afganistanu utrzymywał z bolszewikami bliskie kontakty. Sowieci brali udział w budowie linii telegraficznej, a także wypłacali królowi roczne subsydium w wysokości pół miliona dolarów. W roku 1929 Amanullah Chan przystąpił do realizacji reformy rolnej. W tym samym czasie przeprowadzono ustawy antyreligijne, będące wierną kopią ustawodawstwa wprowadzanego przez tureckiego reformatora Kemala Ataturka. Jednak wybuch powstania chłopskiego pod wodzą Baczy-je Saghao doprowadził do obalenia rządów Amanullaha.

Dzięki wydatnej pomocy Armii Czerwonej, zdławiono rebelię Baczy-je Saghao, a na afgańskim tronie zasiadł Mohammad Nader Szah. W 1931 r. zawarto porozumienie z ZSRR o nieagresji i neutralności. Syn Nader Szaha, Zaher Szah po objęciu rządów w 1933 r. kontynuował politykę ojca, polegającą na równoważeniu wpływów Wielkiej Brytanii i ZSRR.

Zmiana nastąpiła po zakończeniu II wojny światowej. Pomimo kilku prób zbliżenia ze Stanami Zjednoczonymi, Zaher Szah wprowadził plany pięcioletnie i siedmioletnie. Ze Związkiem Sowieckim podpisano układy o partnerstwie i przyjaźni. Do Afganistanu wysyłani byli sowieccy wojskowi. Szereg umów gospodarczych zawartych przez Zaher Szaha ukierunkowywane były niemal wyłącznie na współpracę z ZSRR.

Król starał się skupiać władzę w państwie we własnych rękach, w ramach monarchii konstytucyjnej. W tym celu pozbawił swego kuzyna, Mohammada Dauda funkcji premiera, a w 1964 r. doprowadził do zatwierdzenia konstytucji, która zakładała powstanie partii politycznych.