Ateizm Państwowy

Prześladowania Kościoła na Litwie

Prześladowania Kościoła na Litwie

Armia Czerwona zaatakowała Litwę, Łotwę i Estonię latem 1940 r. Na Litwie zniesiono wtedy konkordat ze Stolicą Apostolska, zakazano religii w szkołach, zabroniono druku lektury religijnej. Sytuacja Kościoła uległa poprawie po wkroczeniu wojsk niemieckich na Litwę, jednak wraz z początkiem okupacji sowieckiej, latem 1944 roku, doszło do ponownych prześladowań Kościoła. W 1945 roku władze sowieckie zamknęły seminarium duchowne w Wilnie. Kilka miesięcy później Sowieci rozstrzelali ks. M. Tappera wraz z grupą żołnierzy AK. W 1946 roku w NKWD powstał dział ,,O” do spraw rozpracowywania duchowieństwa na terenie Litwy, a zaraz potem aresztowano i skazano czterech biskupów litewskich: M. Rejnys - skazany na 8 lat więzienia, zmarł w więzieniu w 1953 roku; V. Borisevicius (rozstrzelany w 1946 r.), P. Romanauskas (skazany na 10 lat łagrów), T. Matulionis (skazany na 10 lat zesłania, w 2017 roku został ogłoszony błogosławionym). W związku z aresztowaniami, w 1947 r. na Litwie rezydował tylko jeden biskup K. Paltarakas.

W 1948 r. rada ministrów przyjęła uchwałę o nacjonalizacji kościołów, kaplic i klasztorów oraz oficjalnie zakazała nauczania religii dzieci i młodzieży do lat 18. Z kościoła św. Jana Ewangelisty przewieziono do Moskwy wiele cennych naczyń liturgicznych i zabytków, a kościół został zamieniony na magazyn papieru wydawnictwa ,,Tiesa”. Komisje sowieckie dokonały podobnych zniszczeń we wszystkich zamkniętych kościołach. Pod koniec 1949 roku katedra wileńska pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika została zamieniona na galerię sztuki. Do tej pory w Wilnie odprawiano nabożeństwa w 38 kościołach, natomiast w 1949 r. czynnych pozostało jedynie pięć.

W 1950 r. w Wilnie aresztowano i skazano na łagry 20 zakonnic ze Zgromadzenia Sióstr od Aniołów. Od 1945 r. do 1953 r. liczba księży pracujących na Litwie gwałtownie spadła, ponieważ w tym okresie represjom poddano około 360 księży. W tym samym czasie do Wilna zaczęli napływać katolicy z białoruskiej SRS, w związku z tym księża prosili władzę o pozwolenie na otwarcie kilku zamkniętych kościołów, jednak odpowiedź była odmowna.

W skutek odwilży z 1956 r. z łagrów powrócili biskupi T. Matulionis i P. Romanauskas, jednak do końca życia nie otrzymali oni pozwolenia na pełnienie funkcji biskupich w swoich diecezjach. W tym samym roku na Litwie czynnych było 665 kościołów, a z łagrów wróciło ponad 250 księży. Jednak między 1956-1960 rokiem na Litwie aresztowano 11 księży za prowadzenie katechizacji, a od 1957 roku władze rozpoczęły wzmożoną kampanię ateistyczną. W 1957 r. zamknięto na Litwie 33 kościoły katolickie. W kolejnych latach (1958-1964) zamknięto 48 domów modlitwy w tym kolejne 33 kościoły katolickie.

W 1957 r. biskup T. Matulionis potajemnie konsekrował na biskupa ks. V. Sladkieviciusa, który już rok później został zesłany do odległej wioski na Litwie. W ramach stosowanej propagandy ateistycznej w 1959 r., Biuro Polityczne KS KPL przyjęło uchwałę: O zastosowaniu środków wstrzymujących nawiedzanie tzw. miejsc świętych. W wyniku tej uchwały organy administracji kontrolowały i hamowały ruch pielgrzymkowy. Oficjalne dokumenty KC KPL dotyczące Kościoła katolickiego głosiły, że ,,należy prowadzić pracę w celu wytworzenia odpowiednich warunków, by później zerwać administracyjne i polityczne kontakty Kościoła katolickiego w Litweskiej SRS z Watykanem”.

W 1961 r. biskup J. Steponavicius został zawieszony w czynnościach i wydalony do miejscowości Żagary. Ponownie objął swój urząd dopiero w 1988 r. 5 IV 1961 r. władze sowieckie zniszczyły 2,5 tysięcy metalowych i drewniachych krzyży, które były ustawiane przez ostatnie kiladziesiąt lat przez wiernych pod Szawłami tworząc tzw. Górę Krzyży. Drewniane krzyże spalono, a metalowe oddano na złom.

W latach 1961 - 1963 na Litwie działały 73 szkoły ateizmu, w których kształciło się 1600 osób. Dodatkowo istniało ponad 700 kółek i seminariów ateistycznych. W latach 1960-1964 w prasie ukazującej się na Litwie opublikowano 2338 artykułów na tematy ateistyczne. Trzy lata później w kościele św. Kazimierza w Wilnie powstało Muzeum Ateizmu. W latach sześciesiątych w Wilnie działało jedynie siedem z 40 istniejących tam przed wojną kościołów. . W 1962 roku ogłoszono uchwałę ,,O zakazie kolędowania na terenie liteweskiej SRS”.

W 1975 roku zakonnica Nijole Sadunaite za przepisywanie na maszynie konspiracyjnej kroniki Kościoła katolickiego na Litwie została skazana na trzy lata łagru i trzy lata zesłania. W 1983 r. ks. A. Svarinskas i ks. S. Tamkievicius, będący założycielami Komitetu Obrony Praw wierzących na Litwie zostali skazani na sześć lat więzienia i cztery lata zesłania. W 1986 r. zamordowano ks. J. Zdebskisa, który był nękany przez KGB od 1971 roku.

W 1988 papież Jan Paweł II otrzymał zakaz odwiedzenia Wilna i Kowna z okazji 600-lecia chrztu Litwy. Pomimo ponad czterdziestoletnich prześladowań Kościoła badania przeprowadzone w 1988 roku, wykazały, że katolicy stanowili wtedy 79,95 % mieszkańców Litwy. Od 1988 roku władze zaczęły czynić pewne ustępstwa na rzecz Kościoła. Zwrócono niektóre budynki kościelne i zezwolono na nauczanie religii. W 1989 roku odbyło się ponowne poświęcenie odzyskanej katedry wileńskiej pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika. Na początku 1990 r. w Wilnie czynnych było 12 kościołów – 1/3 w z 36 kościołów działających w tym mieście przed II wojną światową.

W tym czasie odbudowy kościoła pojawiły się konflikty polsko-litewskie, wynikające z ograniczenia języka polskiego w nabożeństwach, np. gdy w 1989 r. polscy wierni zwrócili się do arcybiskupa wileńskiego J. Steponoviciusa z prośbą o zgodę na mszę św. w języku polskim otrzymali odpowiedź negatywną. W 1990 roku po remoncie kościoła św. Krzyża w kalwarii wileńskiej władze Litwy usunęły historyczne epitafia i tablice w języku polskim sięgające XVII wieku. Relacje polsko-litewskie poprawiły się nieco w 1991 roku. W tym czasie w 83 parafiach na terenie archidiecezji wileńskiej odprawiano msze św. w j. polskim, a w roku akademickim 1990/91 w kowieńskim seminarium duchownym studiowało 16 alumnów narodowości polskiej.

8 IX w święto Narodzenia NMP, które jest również świętem narodowym Litwy, kardynał V. Sladkievicius podpisał akt ofiarowania Litwy Niepokalanemu Sercu Maryi z obietnicą wyznawania świętej wiary katolickiej.

Rok 1848
Rok 1867
Rok 1903
Rok 1905
Lata 1914-1918
02.1917
04.1917
Rok 1918
Lata 1918-1919
01.1919
2-6.03.1919
23.03.1919
Lata 1919-1920
Lata 1919-1921
Rok 1921
Rok 1922
01.1924
Rok 1926
Rok 1929
Lata 1934-1938
Lata 1936-1939
Rok 1937
Rok 1939
Lata 1940-1941
Rok 1940
Rok 1941
Rok 1943
Rok 1943 i rok 1945
02-03.1944
05.1944
05-08.1945
Lata 1945-1948
Rok 1947
Lata 1948-1949
09.1949
08.1949
10.1949
Lata 1950-1953
Rok 1953
Rok 1955
02.1956
06.1956
10-11.1956
10.1957
11.1957
Rok 1958
Rok 1959
Rok 1961
Rok 1962
Rok 1964
Rok 1966
01-08.1968
09.1968
01.1970
Rok 1973
04.1975
Rok 1978
Lata 1979-1989
Lata 1980-1981
Rok 1985
06.1989
04.1989
wiek XXI
"Manifest komunistyczny"
"Kapitał"
Bolszewicy
Rewolucja 1905 roku w Rosji
I wojna światowa
Rewolucja lutowa w Rosji
Lenin w Piotrogrodzie
Armia Czerwona
Rewolucja w Niemczech
Dekozakizcja
Powstanie Kominternu
Węgierska Republika Rad
Czerwony terror
Wojna polsko-bolszewicka
Powstania chłopskie i NEP
Powstaje ZSRS
Śmierć Lenina, Stalin u władzy
Podstawy marksizmu kulturowego
Kolektywizacja rolnictwa w ZSRS
Stalinowska wielka czystka
Wojna domowa w Hiszpanii
Operacja Polska
Pakt Ribbentrop-Mołotow
Represje wobec Polaków
Aneksja państw bałtyckich
Hitler atakuje ZSRS
Sprawa katyńska
Konferencje Wielkiej Trójki
Kaukaz
Tatarzy krymscy
Klęska III Rzeszy i Japonii.
Stalinizm w Europie Śr.-Wsch.
Doktryna Trumana
Blokada Berlina Zachodniego
Dwa państwa niemieckie i NATO
Powrót tzw. szkoły frankfurckiej
Chiny państwem komunistycznym
Wojna koreańska
Śmierć Stalina
Układ Warszawski
XX Zjazd KPZR
Poznański Czerwiec
Powstanie Węgierskie
Sputnik
Zaczyna się wojna wietnamska
Początek reform "Wielki Skok"
Rewolucja na Kubie
Drugi kryzys berliński
Kryzys kubański
Chruszczow odsunięty od władzy
Rewolucja kulturalna w ChRL
Praska wiosna
Doktryna Breżniewa
Robotniczy bunt w Polsce
,,Archipelag GUŁag”
Kambodża
Polak Karol Wojtyła papieżem
Wojna w Afganistanie
Polska Solidarność
Gorbaczow u władzy
Wybory w Polsce
Masakra na placu Tiananmen w Pekinie
W XXI wieku