Ateizm Państwowy

Prześladowania chrześcijan w ZSRS w latach 30-tych

Prześladowania chrześcijan w ZSRS w latach trzydziestych

W latach 1929-1930 na południu Rosji, na Krymie, na Kaukazie i na Ukrainie aresztowano około 100 księży katolickich narodowości polskiej, niemieckiej, gruzińskiej i ormiańskiej. W tym samym okresie w ZSRS przestała istnieć niedziela. Wprowadzono pięciodniowy tydzień, a robotników podzielono na pięć grup, z których każda miała wolne innego dnia. Skomplikowało to stosunki rodzinne, gdyż każdy członek rodziny mógł mieć innego dnia wolne. W 1931 r. pięciodniowy tydzień zastąpiono sześciodniowym, a dzień wolny przypadał szóstego dnia.

W 1930 r. przeprowadzono akcję antyreligijną z okazji katolickich i prawosławnych świąt Bożego Narodzenia. Wprowadzono dni robocze w okresie świąt, wyświetlano antyreliginje filmy. W Kamieńcu podolskim przeprowadzono demonstrację przeciwko Bożemu Narodzeniu, w której brały udział wszystkie szkoły wyższe. W tym samym roku w Mińsku zamknięto trzy kościoły katolickie. W Moskwie przez osiem dni burzono dynamitem zabytkowy klasztor Simonowa, który został zbudowany w XIV wieku. Zburzono też niezwykle piękną, historyczną wieżę cerkiewną oraz największą prawosławną świątynię w Rosji – budowany przez 50 lat katedralny sobór Chrystusa Zbawiciela. Zamykanie i burzenie kościołów dokonywało się z inicjatywy Związku Bezbożników, który był narzędziem partii komunistycznej do walki z religią. Miejscowa ludność była przeciwna zamykaniu kościołów, lecz jakikolwiek sprzeciw oznaczał aresztowanie i skazanie na łagry. W tym samym roku władze sowieckie zażądały od osób prywatnych oddania książeczek do nabożeństwa i wszelkiej literatury religijnej. W każdym większym mieście powstawało muzeum ateizmu, a urzędnicy partyjni odwiedzali mieszkania prywatne i nakazywali wieszać portrety Stalina zamiast ikon.

21-27 czerwca 1930 r. w Charkowie odbył się proces dziesięciu polskich księży pełniących posługę na terenach Ukrainy. Zostali oskarżeni o antysowiecką działalność i skazani na śmierć. Wyrok zamieniono na dziesięć lat łagrów i pięć lat utraty praw publicznych. O warunkach panujących w łagrach dowiadujemy się z pisma podpisanego przez trzydziestu księży katolickich narodowości polskiej, litewskiej i gruzińskiej, którzy byli więzieni na wyspie Anzer. Księża byli traktowani jak kryminaliści, zmuszano ich do najcięższych robót po szesnaście godzin na dobę.

25 IX 1930 r. w Leningradzie ponownie aresztowano polskiego biskupa Antoniego Maleckiego, który znany był z tego, że na początku XX wieku założył w Rosji szereg katolickich instytucji charytatywnych, opiekuńczych i edukacyjnych. Siedemdziesięcioletniego biskupa zesłano na Sybir. Dzięki staraniom polskiego MSZ, biskup Malecki został przewieziony do Polski po czterech latach spędzonych na Syberii. Był w bardzo ciężkim stanie i zmarł niecały rok po powrocie.

W 1931 r. w graniczącej z Polską miejscowości Wietryno na Wołyniu około 200 osób zebrało się w stodole gdzie potajemnie odprawiano Msze świętą. Na miejsce wpadł oddział GPU i otworzył ogień do zgromadzonych. 7 osób zostało zabitych, 14 rannych, a pozostałe aresztowano. W tym samym roku w Moskwie odbyły się zbiorowe procesy 12 księży niemieckich z Powołża i około 100 katolików świeckich. Skazano ich na roboty przymusowe w łagrach lub zesłano na Syberię. Księży należących do tej grupy rozstrzelano w latach 1937-1938. Do 1933 roku zamknięto 2/3 kościołów katolickich na terenie Ukrainy. W 1932 r. władze sowieckie planowały zamknąć wszystkie kościoły katolickie w Moskwie i Leningradzie, jednak polskie i francuskie placówki dyplomatyczne opłaciły podatki, co pozwoliło odwlec zamknięcie kościołów o pięć lat.

W 1934 roku w Baku zburzono neogotycki kościół pw. Niepokalanego Poczęcia NMP zaprojektowany przez Józefa Płoszkę i wybudowany przez Polaków na początku XX wieku. Na jego miejscu zbudowano gmach klubu NKWD im. F. Dzierżyńskiego. W 1935 w stolicy Gruzji, Tbilisi władze sowieckie zamknęły kościół katolicki pw. Wniebowzięcia NMP. W budynku kościoła powstała hala sportową, a nastęnie archiwum NKWD i magazyn. W 1936 roku, w graniczącym z Polską miasteczku Uzda kościół rzymskokatolicki został zamknięty i przerobiony na kino. W 1938 roku w Leningradzie zamknięto historyczny kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej, a w święto Bożego Narodzenia zlikwidowano ostatni kościół katolicki w Mińsku. Sprawujący w nim posługę ks. J. Borowik był brutalnie torturowany, a następnie rozstrzelany razem z kilkoma innymi kapłanami. W tym samym roku na Syberii został zamknięty kościół katolicki, zbudowany przez Polaków w 1884 r., a także ostatnie kościoły katolickie na Białorusi, Ukrainie i w całej Rosji ( z wyjątkiem tzw. francuskich kościołów w Moskwie i w Leningradzie).

Po zamknięciu kościołów niezwykle ważną rolę w życiu katolików przebywających na terenie ZSRS odegrały wspólnoty Żywego Różańca. W latach 1937-1939 przynależność do Żywego Różańca była karana wyrokiem śmierci, niezwłocznie wykonywanym. 1 grudnia 1937 r. w więzieniu w Berdzyczowie rozstrzelano 60-letnią Polkę, Rozalię Czerniecką, w której domu na modlitwę zbierały się członkinie Żywego Różańca. Uczestniczenie w ukrytych nabożeństwach również groziło śmiercią, np. w Połonnem na Wołyniu w podziemiach kościoła zamurowano 168 osób, które przedtem były torturowane. Do podobnych przypadków dochodziło w Kamieńcu Podolskim i Latyczowie. Również słuchanie nabożeństw nadawanych przez Polskie Radio groziło wyrokiem sądowym. Na podstawie tego typu zarzutów wykonano na katolikach narodowości polskiej i innej ponad 120 tysięcy wyroków śmierci.

12 marca 1934 roku w Moskwie rozpoczął się proces katolickich zakonnic obrządku wschodniego, oskarżonych o ,,spisek katolicki przeciwko życiu Stalina”. Wśród nich była Polka, siostra Kamila Kruszelnicka, która została skazana na karę śmierci, zamienioną następnie na 10 lat łagrów. Została rozstrzelana w łagrze na Sołówkach 27 października 1937 roku. W 1935 roku w Odessie skazano na łagry 11 księży niemieckich, a w Woronieżu sądzono trzech księży z Niemiec i księdza J. Wierzbickiego z Polski, a także trzy siostry dominikanki i grupę wiernych z Tambowa. Zostali skazani na 8-10 lat łagrów.

16 czerwca 1937 roku polski ksiądz Piot Awgło został skazany na śmierć i rozstrzelany w Mińsku razem z kilkoma innymi polskimi księżmi. 20 czerwca 1937 roku w Moskwie rozstrzelano biskupa Alexandra Frisona oraz księdza Stefana Demurowa. W samym 1937 roku na terenie ZSRS aresztowano 33 382 osoby, z powodu ,,służenia kultowi religijnemu”. Około 80% z nich zostało rozstrzelanych. W 1938 roku na Syberii odbyły się procesy kilku ostatnich księży polskich. Wszyscy zostali skazani na śmierć poprzez rozstrzelanie. W okresie od sierpnia 1937 do września 1938 roku na terenie ZSRS rozstrzelano 96 księży katolickich, w większości polskiej narodowości. Do 1939 roku zamknięto 80% świątyń prawosławnych i wszystkie klasztory, 90% biskupów prawosławnych było aresztowanych i skazanych na łagry. Szacuje się, że w ciągu 20 lat od powstania Rosji sowieckiej zamordowano 42 tys. duchownych Cerkwi prawosławnej, a kolejne 43 tys. przebywało w łagrach.

Pomimo zaciekłej walki z religią, w powszechnym spisie ludności ZSRS, który odbył się w 1937 roku, na pytanie: Czy wierzysz w Boga?, 60% do 70% pytanych odpowiedziało twierdząco. Władze uznały spis za nieważny, a jego wyniki nie zostały opublikowane.

 

Rok 1848
Rok 1867
Rok 1903
Rok 1905
Lata 1914-1918
02.1917
04.1917
Rok 1918
Lata 1918-1919
01.1919
2-6.03.1919
23.03.1919
Lata 1919-1920
Lata 1919-1921
Rok 1921
Rok 1922
01.1924
Rok 1926
Rok 1929
Lata 1934-1938
Lata 1936-1939
Rok 1937
Rok 1939
Lata 1940-1941
Rok 1940
Rok 1941
Rok 1943
Rok 1943 i rok 1945
02-03.1944
05.1944
05-08.1945
Lata 1945-1948
Rok 1947
Lata 1948-1949
09.1949
08.1949
10.1949
Lata 1950-1953
Rok 1953
Rok 1955
02.1956
06.1956
10-11.1956
10.1957
11.1957
Rok 1958
Rok 1959
Rok 1961
Rok 1962
Rok 1964
Rok 1966
01-08.1968
09.1968
01.1970
Rok 1973
04.1975
Rok 1978
Lata 1979-1989
Lata 1980-1981
Rok 1985
06.1989
04.1989
wiek XXI
"Manifest komunistyczny"
"Kapitał"
Bolszewicy
Rewolucja 1905 roku w Rosji
I wojna światowa
Rewolucja lutowa w Rosji
Lenin w Piotrogrodzie
Armia Czerwona
Rewolucja w Niemczech
Dekozakizcja
Powstanie Kominternu
Węgierska Republika Rad
Czerwony terror
Wojna polsko-bolszewicka
Powstania chłopskie i NEP
Powstaje ZSRS
Śmierć Lenina, Stalin u władzy
Podstawy marksizmu kulturowego
Kolektywizacja rolnictwa w ZSRS
Stalinowska wielka czystka
Wojna domowa w Hiszpanii
Operacja Polska
Pakt Ribbentrop-Mołotow
Represje wobec Polaków
Aneksja państw bałtyckich
Hitler atakuje ZSRS
Sprawa katyńska
Konferencje Wielkiej Trójki
Kaukaz
Tatarzy krymscy
Klęska III Rzeszy i Japonii.
Stalinizm w Europie Śr.-Wsch.
Doktryna Trumana
Blokada Berlina Zachodniego
Dwa państwa niemieckie i NATO
Powrót tzw. szkoły frankfurckiej
Chiny państwem komunistycznym
Wojna koreańska
Śmierć Stalina
Układ Warszawski
XX Zjazd KPZR
Poznański Czerwiec
Powstanie Węgierskie
Sputnik
Zaczyna się wojna wietnamska
Początek reform "Wielki Skok"
Rewolucja na Kubie
Drugi kryzys berliński
Kryzys kubański
Chruszczow odsunięty od władzy
Rewolucja kulturalna w ChRL
Praska wiosna
Doktryna Breżniewa
Robotniczy bunt w Polsce
,,Archipelag GUŁag”
Kambodża
Polak Karol Wojtyła papieżem
Wojna w Afganistanie
Polska Solidarność
Gorbaczow u władzy
Wybory w Polsce
Masakra na placu Tiananmen w Pekinie
W XXI wieku