Ateizm Państwowy

Komunizm a Kościół Węgrzech

Prześladowania Kościoła na Węgrzech

W 1945 r. po zajęciu Węgier przez wojska sowieckie, władze komunistyczne zerwały stosunki dyplomatyczne z Watykanem, rozwiązano szkoły podlegające kościołowi oraz większość zakonów. W dniu 2 kwietnia 1945 roku zginął biskup Győr Vilmos Apor, który został postrzelony, gdy bronił kobiety przez sowieckim żołnierzem. Z terytorium Węgier został wydalony nuncjusz apostolski Angelo Rotta. Aż do 1989 r. komunistyczny rząd na Węgrzech nie pozwolił na powrót przedstawiciela dyplomacji Stolicy Apostolskiej.

25 sierpnia 1945 roku prymas Węgier, kardynał Mindszenty (prawdziwe nazwisko: Józef Pehm) wystosował list otwarty do premiera potępiając falę internowań i procesów politycznych. W lipcu 1948 roku w liście do papieża Prymas stwierdził, że od chwili zakończenia wojny, do 1948 r. władze uwięziły bądź aresztowały 225 księży i zakonników. Kilka miesięcy po napisaniu tego listu prymas Mindszenty został aresztowany. Zaraz potem papież Pius XII wydał list, w którym potępił akt aresztowania Prymasa. Mindszenty był torturowany w areszcie, a 3 lutego 1949 r. rozpoczął się pięciodniowy proces pokazowy, w którym Prymas został skazany na dożywotnie więzienie za zdradę stanu. Postawiono mu absurdalne zarzuty. Zarzucono mu m.in. wspieranie rządów faszystowskich oraz współudział w eksterminacji węgierskich Żydów. W lutym 1949 r. papież Pius XII ekskomunikował wszystkie osoby odpowiedzialne za uwięzienie i skazanie Prymasa.

9 czerwca 1950 r. na Węgrzech aresztowano ok. 1000 zakonników i zakonnic. Do więzień trafiła również nieokreślona grupa księży. Skonfiskowano własność kościelną. Po wrześniu 1950 r. na terenie Węgier mogły działać już tylko cztery zakony (w tym franciszkanie i pijarzy). W tym roku zlikwidowano 23 zakony męskie i 40 zakonów żeńskich. Na Węgrzech, podobnie jak w Polsce władze komunistyczne powołały do życia katolicki ,,ruch postępowy”, który nosił nazwę: ,,Księży Pokoju”. Powstało postępowe wydawnictwo katolickie ,,,Kereszt” (,,Krzyż”). W 1950 r. zostało zawarte tzw. ,,Porozumienie między Kościołem i Państwem”, które wywołało zastrzeżenia ze strony Piusa XII. Kardynał Mindszenty przebywał w tym czasie w więzieniu. W 1951 roku internowano biskupa Józsefa Grősza, który był przetrzymywany w miejscu odosobnienia, aż do 1957 roku.

W maju 1951 r. komunistyczne władze powołały specjalny wydział zajmujący się Kościołem oraz Urząd Państwowy ds. Kościoła. Umożliwiło to totalną kontrolę władz nad sprawami Kościoła. W czerwcu 1951 r. uchwalono dekret, o tym iż Rada Państwa może mieć wpływ na nominację wyższego duchowieństwa. Od tej pory żaden biskup nie mógł być mianowany bez akceptacji komunistycznych władz. Dekret działał wstecz i poddał kontroli wszystkie nominacje biskupie dokonane po 1946 r.

Kardynał Mindszenty wyszedł na wolność 30 października 1956 r., podczas rewolucji węgierskiej. Po wyjściu z więzienia Prymas zażądał unieważnienia ,,porozumienia z 1950 r.”, unieważnienia swojego procesu z 1949 r. oraz pełnego zniesienia ustroju komunistycznego w kraju. 1 listopada udzielił swojego poparcia powstańcom, wygłaszając przemówienie radiowe. Po stłumieniu powstania, chcąc uchronić się przed kolejnym aresztowaniem, prymas Mindszenty udał się do ambasady Stanów Zjednoczonych, gdzie wraz ze swym sekretarzem ks. Egonem Turchánym uzyskał azyl. Do dyspozycji Prymasa oddano dwa pokoje w ambasadzie, mógł poruszać się jedynie po wyznaczonym terenie. Komunistyczny rząd nadal traktował Prymasa jak wroga. Przed ambasadą ustawiono straż, najpierw milicyjną, a potem wojskową.

Po stłumieniu oporu, rząd Jánosa Kádára przywrócił system kontroli nad Kościołem. Ponownie wprowadzono obowiązek zatwierdzania nominacji kościelnych przez urzędy państwowe. Na stanowiska powrócili duchowni, skompromitowani współpracą z komunistami, mimo iż wielu z nich miało nałożone kary kościelne. Natomiast księża, którzy w 1956 r. wyszli z więzienia, na wiosnę 1957 r. zostali ponownie skazani na kary od 9 do 14 lat. W tym samym czasie reaktywowano organizację postępowych księży, która tym razem przyjęła nazwę ,,Opus Pacis”. Papież Pius XII ekskomunikował dwóch liderów ,,Opus Pacis” Miklósa Beresztoczyego i Richarda Horvatha, którzy byli członkami komunistycznej partii. Nie przeszkodziło im to w dalszej działalności. Wiosną 1958 r. premier Węgier Gyula Kállai publicznie wsparł działania duchownych zaangażowanych w ruch ,,Opus Pacis”, wyraził też przekonanie, że biskupi zapewnią jego członkom dostęp do odpowiedzialnych stanowisk kościelnych. Z tego grona wywodzili się wszyscy duchowni, którzy w późniejszym czasie przejęli kierownictwo węgierskich diecezji.

Na przełomie 1960 i 1961 roku aresztowano wielu duchownych pod pozorem ,,poglądów sekciarskich”. W latach 60-tych duchowieństwo węgierskie wzięło udział w Soborze Watykańskim II, ale reprezentowali oni, stanowisko komunistycznych władz. Zaproszenia na Sobór nie uzyskał kardynał Mindszenty oraz zawieszony w obowiązkach biskup Kálmán Papp.

W 1964 do Budapesztu przyjechał arcybiskup Wiednia, kardynał König, który namawiał kardynała Mindszentiego do ustępstw na rzecz komunistów. Prymas okazał się niezłomny, nie uznał żadnego paktu z komunistami, nie chciał porzucić azylu w Budapeszczie. Mimo to, dyplomacja watykańska podjęła rozmowy z węgierskimi władzami, a 15 września 1964 r. została zawarta ugoda, którą podpisał minister József Prantner, dyrektor Urzędu ds. Wyznań oraz abp Agostino Casaroli. Tekst tego dokumentu nie został nigdy opublikowany. Kard. Mindszenty ocenił to porozumienie bardzo krytycznie. Uważał, że dyplomaci watykańscy zostali oszukani przez komunistów. O słuszności jego słów może świadczyć fakt, że już niecały miesiąc po podpisaniu porozumienia, w październiku 1964 r. na Węgrzech zostało aresztowanych sześciu księży katolickich za udzielanie niedozwolonych lekcji religii. Wszyscy zostali oskarżeni o ,,spisek przeciw państwu”. Gdy Watykan próbował interweniować w tej sprawie, władze komunistyczne tłumaczyły, że nie byli to prawdziwi księża, gdyż nie zostali zatwierdzeni przez władze.

We wrześniu 1971 r. na rozkaz Ojca św. kard. Mindszenty, zgodził się opuścić Węgry i wyjechał do Rzymu. Ostatecznie jednak zdecydował się zamieszkać w Austrii. Po jego wyjeździe Rada Prezydialna Węgierskiej Republiki Ludowej ogłosiła darowanie mu kary dożywotniego więzienia. W praktyce było to jedynie ogłoszenie amnestii, a nie rehabilitacji Prymasa. W lipcu 1973 r. kardynał Midszenty przybył do Londnu na zaproszenie prymasa Anglii i Walii, odprawił Mszę św. w katedrze Westministerskiej, a podczas kazania kardynał Heenan powiedział: ,,Obecność w naszej katedrze kardynała-wygnańca jest dowodem, że jak długo on pozostaje na wygnaniu, tak długo świat nie będzie mógł zapomnieć, że komunizm jest nieprzejednanym wrogiem religii”.

Na Węgrzech na początku lat 70-tych liczba księży zaczęła maleć. Nowi księża musieli otrzymywać licencję od komunistycznych władz. Z 465 klasztorów żeńskich pozostały jedynie 2. Zlikwidowano niemal wszystkie seminaria duchowne. Zamknięto 3000 katolickich szkół oraz 32 seminaria nauczycielskie. W lutym 1974 roku papież Paweł VI pozbawił kardynała Mindszentyego funkcji ordynariusza archidiecezji w Esztergom. Kardynał od wielu lat nie chciał ustąpić z tej funkcji, mimo iż komunistyczny rząd usilnie do tego dążył. 7 lutego 1974 r. kardynał Mindszenty złożył w prasie oświadczenie, w którym stwierdził, że nie może zgodzić się na ustąpienie z prymasostwa Węgier i arcybiskupstwa Esztergom, ponieważ Węgry i Kościół na Węgrzech nie są wolne. Prymas zmarł rok później – 6 maja 1975 roku.

 

Reżimy powolujące się na ideologię komunizmu spowodowały śmierć od 65 do około 150 milionów ludzi

Reżimy powołujące się na ideologię komunizmu spowodowały śmierć ponad 100 milionów ludzi

Reżimy powolujące się na ideologię komunizmu spowodowały śmierć od 65 do około 150 milionów ludzi

Reżimy powołujące się na ideologię komunizmu spowodowały śmierć ponad 100 milionów ludzi

Rok 1848
Rok 1867
Rok 1903
Rok 1905
Lata 1914-1918
02.1917
04.1917
Rok 1918
Lata 1918-1919
01.1919
2-6.03.1919
23.03.1919
Lata 1919-1920
Lata 1919-1921
Rok 1921
Rok 1922
01.1924
Rok 1926
Rok 1929
Lata 1934-1938
Lata 1936-1939
Rok 1937
Rok 1939
Lata 1940-1941
Rok 1940
Rok 1941
Rok 1943
Rok 1943 i rok 1945
02-03.1944
05.1944
05-08.1945
Lata 1945-1948
Rok 1947
Lata 1948-1949
09.1949
08.1949
10.1949
Lata 1950-1953
Rok 1953
Rok 1955
02.1956
06.1956
10-11.1956
10.1957
11.1957
Rok 1958
Rok 1959
Rok 1961
Rok 1962
Rok 1964
Rok 1966
01-08.1968
09.1968
01.1970
Rok 1973
04.1975
Rok 1978
Lata 1979-1989
Lata 1980-1981
Rok 1985
06.1989
04.1989
wiek XXI
"Manifest komunistyczny"
"Kapitał"
Bolszewicy
Rewolucja 1905 roku w Rosji
I wojna światowa
Rewolucja lutowa w Rosji
Lenin w Piotrogrodzie
Armia Czerwona
Rewolucja w Niemczech
Dekozakizcja
Powstanie Kominternu
Węgierska Republika Rad
Czerwony terror
Wojna polsko-bolszewicka
Powstania chłopskie i NEP
Powstaje ZSRS
Śmierć Lenina, Stalin u władzy
Podstawy marksizmu kulturowego
Kolektywizacja rolnictwa w ZSRS
Stalinowska wielka czystka
Wojna domowa w Hiszpanii
Operacja Polska
Pakt Ribbentrop-Mołotow
Represje wobec Polaków
Aneksja państw bałtyckich
Hitler atakuje ZSRS
Sprawa katyńska
Konferencje Wielkiej Trójki
Kaukaz
Tatarzy krymscy
Klęska III Rzeszy i Japonii.
Stalinizm w Europie Śr.-Wsch.
Doktryna Trumana
Blokada Berlina Zachodniego
Dwa państwa niemieckie i NATO
Powrót tzw. szkoły frankfurckiej
Chiny państwem komunistycznym
Wojna koreańska
Śmierć Stalina
Układ Warszawski
XX Zjazd KPZR
Poznański Czerwiec
Powstanie Węgierskie
Sputnik
Zaczyna się wojna wietnamska
Początek reform "Wielki Skok"
Rewolucja na Kubie
Drugi kryzys berliński
Kryzys kubański
Chruszczow odsunięty od władzy
Rewolucja kulturalna w ChRL
Praska wiosna
Doktryna Breżniewa
Robotniczy bunt w Polsce
,,Archipelag GUŁag”
Kambodża
Polak Karol Wojtyła papieżem
Wojna w Afganistanie
Polska Solidarność
Gorbaczow u władzy
Wybory w Polsce
Masakra na placu Tiananmen w Pekinie
W XXI wieku